Ziraat Mühendisi Çağla Güzel Makal, Ege'de doğal ortamlarından sökülen asırlık zeytin ağaçlarının kök yapılarının söküm sırasında ciddi biçimde zarar gördüğünü belirtti. Makal, ağaçların dar plastik saksılara yerleştirilerek yeni peyzaj alanlarına taşınmasının biyolojik şoka yol açtığını ve birçok ağacın birkaç yıl içinde kuruyarak canlılığını kaybettiğini açıkladı.
Yüzyıllardır kendi toprak ve mikro ikliminde bulunan zeytin ağaçları, artan inşaat baskısı ve gayrimenkul rantı nedeniyle yerlerinden sökülüyor. Bodrum, Çeşme, Urla ve Ayvalık gibi tatil ve yaşam merkezlerindeki betonarme yapılar, asırlık zeytinlikleri tehdit ediyor. Sökülen ağaçların ise lüks villaların ve butik otellerin bahçelerinde dekoratif unsur olarak kullanıldığı bildiriliyor.
Popüler e-ticaret siteleri ve ikinci el ilan platformlarında, ağaçların yaşı, gövde kalınlığı ve biçimine göre fiyatlandırıldığı görülüyor. Daha genç olgun zeytin ağaçları yaklaşık 5 bin TL'den satışa sunulurken, 100 ila 300 yıllık geçmişe sahip ve Anıt Zeytin Ağacı olarak listelenen örneklerin fiyatları 250 bin TL'ye kadar ulaşıyor.
Devasa kök sistemleriyle birlikte sökülen ağaçlar, hafriyat makinelerinin kepçeleriyle taşınıyor. Dalları budandıktan sonra büyük siyah plastik saksılara yerleştirilen ağaçlar, vinçler ve hafriyat kamyonları aracılığıyla alıcılara ulaştırılıyor. Fidancılık ürünleri gibi yan yana dizilen ağaçlar, doğal ekosistemlerinden koparılmış halde satışa konu ediliyor.
3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun'un 20'nci maddesi, Tarım ve Orman Bakanlığının fenni gerekçeye dayanan izni olmadan zeytin ağaçlarının sökülmesini ve kesilmesini yasaklıyor. Ağacın tapulu bir mülk içinde veya imar alanında bulunması bu yasağı ortadan kaldırmıyor. İzinsiz söküm veya taşıma yapan kişilere ağaç başına idari para cezası uygulanabiliyor.
Makal, zeytin türünün dayanıklı olmasına rağmen kökleriyle birlikte yüzlerce yıllık yaşam alanından ayrılmasının ağaçlar için ağır sonuçlar doğurabileceğini vurguladı. Yeni ortamda toprağa uyum sağlayamayan anıt zeytin ağaçlarının büyük bölümünün birkaç yıl içinde kuruyarak yaşamını kaybettiğini söyledi.
Kaynak: Evrensel
