Anayasa Mahkemesi, paylı mülkiyette önalım hakkının kullanımı sırasında payın rayiç bedelinin hakim tarafından belirlenmesini öngören düzenlemeyi iptal etti. Karar, dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. Mahkeme, düzenlemenin tarafların menfaatleri arasında adil bir denge kurmadığına hükmetti.
İptal talebi, 13 asliye hukuk mahkemesi ile CHP tarafından yapıldı. Başvurular, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 734. maddesinin 2025'te 7571 sayılı kanunla değiştirilen ikinci fıkrasına yönelikti. Başvurularda, önalım hakkının daha önce satış bedeli ve tapu masrafları karşılanarak kullanılabilmesinin tapu siciline güven ilkesiyle uyumlu olduğu belirtildi.
Başvurularda ayrıca rayiç bedelin hangi tarihe göre belirleneceğinin ve önalım hakkının kullanımı için tanınan süreye ilişkin kavramların belirsiz olduğu savunuldu. İptal edilen kural, önalım hakkı sahibinin payın rayiç bedelini ve alıcıya düşen tapu giderlerini hakimin belirlediği yere, kesin süre içinde nakden yatırmasını öngörüyordu.
Yükümlülüğün süresinde yerine getirilmemesi hâlinde payın önalım hakkı sahibi adına tesciline karar verilemiyor, yatırılan bedel hükmün kesinleşmesinin ardından nemalarıyla birlikte ilgilisine ödeniyordu. AYM'nin kararına göre, önalım hakkı satıcı, alıcı ve önalım hakkı sahibinin menfaatlerini birlikte ilgilendirdiği için mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirildi.
Mahkeme, satıcı paydaş ile üçüncü kişi alıcının kararlaştırdığı satış bedelinin rayiç değerden farklı olabileceğini ve bunun sözleşme şartlarını değiştirerek başka bir satış ilişkisi doğurabileceğini vurguladı. Hakimce belirlenen rayiç bedelin tarafların iradesiyle üzerinde anlaştıkları bedeli devre dışı bırakması da eleştirildi.
AYM, kuralın üçüncü kişi alıcının haksız kazanç elde etmesine veya zarara uğramasına yol açabileceğini, önalım hakkı sahibini ise hukuken belirsiz bir konuma soktuğunu belirtti. Bu değerlendirmenin ardından düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildi.
Kaynak: Sözcü
