ABD'de 13 Kasım'da hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim arızası, ülke genelinde uçak kalkışlarının geçici olarak durdurulmasına yol açtı. Federal Havacılık İdaresi, güvenlik gerekçesiyle kalkışları durdururken havadaki uçakların inişine izin verdi. Yaklaşık dört saat süren yasak 20.15 sıralarında kaldırıldı.
Reuters'in FlightAware verilerine dayandırdığı bilgilere göre 1.000'den fazla uçuş iptal edildi ve yaklaşık 10 bin uçuş gecikti. Cirium, yasak başladığında saat 16.00 sonrasında yaklaşık 11 bin uçuşla 1,5 milyondan fazla yolcunun ABD havalimanlarından ayrılmasının planlandığını bildirdi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, uçuşların normale dönmesinin zaman alacağını açıkladı.
Arızanın, ABD'deki hava trafik kontrol merkezleri arasındaki eski iletişim altyapısıyla ilişkili olduğu belirtiliyor. Duffy, ağ cihazlarının aşırı veri yüklenmesi nedeniyle devre dışı kaldığını, yüklenmenin neden kaynaklandığının ise henüz belirlenmediğini söyledi. Los Angeles Times'a göre arızadan etkilenen sistem, ses ve radar verilerini aynı hatlardan aktaran eski nesil TDM teknolojisine dayanıyor.
ABD Sayıştayı'nın 2024 tarihli raporunda incelenen 105 hava trafik kontrol sisteminden 76'sının sürdürülemez veya potansiyel olarak sürdürülemez durumda olduğu aktarıldı. Reuters'ın 14 Kasım tarihli araştırması ise FAA'nın 300'den fazla tesisinde birbiriyle uyumsuz eski teknolojilerin kullanıldığını ortaya koydu. Bazı yedek parçaların internet açık artırmalarından temin edildiği veya üç boyutlu yazıcılarla üretildiği bildirildi.
Kesintinin çözümü için Kongre Temmuz 2025'te 12,5 milyar dolarlık kaynak onayladı. Beyaz Saray ve Ulaştırma Bakanlığı ise 13 Kasım'da havalimanları ile hava trafik kontrol altyapısı için Kongre'den 30,1 milyar dolar daha talep etti. Duffy, kapsamlı modernizasyon için 50 milyar dolarlık kaynak gerektiğini açıkladı.
Modernizasyonun ilk aşamasının Aralık 2028'e kadar tamamlanması hedefleniyor. Sayıştay, maliyet ve planlama eksiklikleri nedeniyle programın gecikebileceği uyarısında bulundu. FAA, Ocak 2023'teki NOTAM sistemi çökmesinin ardından benzer arızaların Dallas'ta Eylül 2025'te, Philadelphia'da Eylül 2026'da yaşandığını belirtirken yaklaşık 9 bin 500 uçuşun geciktiğini veya iptal edildiğini kaydetti.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
