Meta'ya rekor ceza kapıda: Dört ABD eyaleti 1,4 trilyon dolar talep ediyor

Facebook, Instagram ve WhatsApp'ın çatı şirketi Meta, çocuklara yönelik zararlı uygulamalar geliştirdiği iddiasıyla dört ABD eyaletinin açtığı federal davada bu hafta hakim karşısına çıkacak. Şirket, daha önce iki mahkumiyet kararı almış ve yaklaşık 1 milyar dolar tazminat ödemeye mahkum edilmişti.

Oakland'da tarihi dava başlıyor

Sosyal medya şirketlerini hedef alan en kapsamlı hukuki takibatlardan biri olarak gösterilen davada jüri seçimi çarşamba günü San Francisco yakınlarındaki Oakland federal mahkemesinde başlayacak. Açılış konuşmalarının 18 Ağustos'ta yapılması, yaklaşık altı hafta sürmesi öngörülen yargılamanın ekim ayı başında sonuçlanması bekleniyor.

Eyaletlerin talepleri

California, Colorado, Kentucky ve New Jersey başsavcıları, dünyanın en büyük sosyal medya şirketi Meta'nın Instagram ve Facebook'u çocuklar için bilinçli şekilde bağımlılık yapıcı bir tasarıma sahip olduğunu ileri sürüyor. Dört eyalet, reşit olmayanlara yönelik platform işleyişine kapsamlı kısıtlamalar getirilmesini ve Meta'ya 1,4 trilyon dolara varan devasa bir ceza verilmesini talep ediyor.

Bu meblağ, cuma günü piyasa değeri 1,5 trilyon doları aşan Meta'nın neredeyse tüm piyasa değerine eşdeğer bulunuyor.

Mark Zuckerberg tanık kürsüsünde

Şirketin kurucusu ve CEO'su Mark Zuckerberg, savcılığın tanık olarak dinlemeyi planladığı başlıca isimler arasında yer alıyor. Zuckerberg, altı ay önce Los Angeles'ta görülen ayrı bir davada da ifade vermişti.

Frances Haugen ifşaatının mirası

Oakland'daki dava, eski Meta çalışanı Frances Haugen'ın 2021'in sonlarında "Facebook Files" adı verilen binlerce sayfalık şirket içi araştırmayı sızdırmasıyla başlayan sürecin ulaştığı son aşama niteliğinde. Sızdırılan belgeler, Meta'nın Instagram'ın bazı genç kızlara verebileceği zararı şirket içinde ölçtüğünü, ancak kamuoyu önünde bu etkiyi olduğundan az gösterdiğini ortaya koymuştu.

İfşaatın ardından onlarca eyalet ortak soruşturma başlatmış ve yaklaşık 30 eyalet başsavcısı Meta hakkında dava açmıştı. Bu eyaletlerden dördü şimdi Oakland'da iddialarını birlikte ispatlamaya çalışacak.

Sektör genelinde benzer davalar

Sadece Meta değil, TikTok, Snapchat ve Google'ın sahibi olduğu YouTube da ülke genelinde aileler, okul bölgeleri ve savcıların açtığı yerel, eyalet ve federal düzeydeki binlerce davayla karşı karşıya. Mart ayında sona eren emsal niteliğindeki bir davada Los Angeles jürisi, Meta ile YouTube'u bir gencin sosyal medya bağımlılığından sorumlu bulmuş ve gence 6 milyon dolar ödenmesine hükmetmişti.

Öte yandan, mayıs ayında Snap, TikTok, YouTube ve Meta, Kentucky'deki bir okul bölgesiyle 27 milyon dolar karşılığında anlaşarak yaklaşık 1200 benzer davaya emsal teşkil etmesi beklenen bir yargılamanın önüne geçmişti.

New Mexico'dan ağır kararlar

New Mexico'da perşembe günü bir hakim, Meta'nın ürünlerinde değişiklik yapmasına ve Facebook ile Instagram'ın yol açtığı zararların tedavisi için eyalete yarım milyar dolardan fazla tazminat ödemesine karar verdi. Daha önce de bir jüri, Meta'yı çocukları cinsel istismarcılara karşı savunmasız bırakmak da dahil çeşitli gerekçelerle sorumlu bularak şirketin 375 milyon dolar ödemesine hükmetmişti.

Meta'dan yanıt: "İddialar gerçeği yansıtmıyor"

Meta, AFP'ye yaptığı açıklamada, "Gençleri internette koruma sicilimize güveniyoruz ve gerçekleri yanlış yansıtan iddialara karşı kendimizi savunmayı sürdüreceğiz" ifadelerini kullandı. Şirket, ruh sağlığı meselesinin tüm sektörü ilgilendiren bir sorun olduğunu ve eyaletlerin bazı iddialarının ifade özgürlüğü yasalarının koruması altında bulunduğunu savunmaya hazırlanıyor.

Davaya katılan dört eyalet, Meta'yı kendi tüketiciyi koruma yasalarının yanı sıra çocukların verilerini koruyan ve COPPA olarak bilinen federal yasayı ihlal etmekle suçluyor.