Sosyal psikoloji araştırmaları, yardıma ihtiyaç duyan bir kişiye müdahale etme olasılığının çevredeki insan sayısı arttıkça keskin biçimde azaldığını gösteriyor. Bu sonuç, seyirci etkisi olarak adlandırılan durumla ilişkilendiriliyor.
Olay yerinde yalnızca bir tanık varsa, yardım etme sorumluluğu doğrudan o kişinin üzerinde kalıyor. Kişi harekete geçmezse kendisini suçlu hissetme riski de artıyor. Kalabalık büyüdüğünde ise sorumluluk duygusu bölünüyor ve ilk adımı atacak kişinin kim olduğu belirsizleşiyor.
Uzmanların belirttiği iki yaygın düşünce, müdahalenin gecikmesinde önemli rol oynuyor. İlk düşünce, ambulansın başka biri tarafından aranmış olabileceğidir. İkinci düşünce ise çevredeki daha yetenekli kişilerin devreye gireceği varsayımına dayanıyor. Bu nedenle herkes, sorumluluğu başka birine bırakabiliyor.
Seyirci etkisinin arkasında çoğulcu cehalet olarak tanımlanan başka bir mekanizma bulunuyor. Acil durumda kimsenin ne yapacağını bilmediği bir ortamda, bireyler çevrelerinin sakin tepkilerini referans alabiliyor. Böylece aciliyet olmadığı sanılan durumlar normalleşiyor ve müdahale gecikiyor.
Uzmanlar, kalabalıktaki bu psikolojik tuzağı kırmanın etkili bir yolunun yardım talebini genel biçimde ilan etmek yerine tek bir kişiye doğrudan yöneltmek olduğunu vurgeliyor. Bu yaklaşım, bölünen sorumluluğu yeniden belirgin hâle getirerek kişinin harekete geçmesini sağlayabiliyor.
Seyirci etkisiyle karışabilecek DARVO ise mağdurun durumu karşısındaki kişilerin kendilerini dezavantajlı gösterme eğilimini ifade ediyor. Bu davranış, seyirci etkisinden farklı bir konu olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: Karar