Güneş'in yüzeyinde Van Gogh'u andıran girdaplar ilk kez görüntülendi

Gökbilimciler, dünyanın en güçlü güneş teleskobunu kullanarak Güneş'in gözle görülebilir yüzeyinin bugüne kadarki en yüksek çözünürlüklü görüntülerini elde etti. Elde edilen karelerde, aşırı ısınmış güneş gazlarında oluşan burgulu ve girdap benzeri yapılar açıkça görülebiliyor.

Van Gogh'un İzlerini Taşıyan Görüntüler

Araştırmacılar, bu yapıların Vincent van Gogh'un 1889 tarihli ünlü "Yıldızlı Gece" tablosundaki gece gökyüzü tasvirlerini andırdığını belirtti. ABD Ulusal Bilim Vakfı'nın Hawaii'de konuşlu Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu ile yapılan gözlemler, durağan görüntülerin yanı sıra zaman atlamalı video kayıtlarını da kapsıyor. Kayıtlar, sürekli büyüyen sıcak plazma girdaplarını saniye saniye takip etme imkânı sundu.

Yıldız Yüzeyinde Bir İlk

Tespit edilen kıvrımlı ve dairesel yapılar rastgele biçimlerden ibaret değil; aksine bir yıl yüzeyinde Kelvin-Helmholtz kararsızlığının (KHI) ilk kez belgelenmesi anlamına geliyor. 19. yüzyılda tanımlanan bu olgu, iki paralel akışkanın farklı hızlarda hareket etmesiyle ortaya çıkan dinamik bir süreci ifade ediyor.

Gözlemlenen girdapların çapı yaklaşık 19 kilometre ile 170 kilometre arasında değişiyor. Bu boyutlar insan ölçeğinde büyük olsa da yaklaşık 1,4 milyon kilometrelik güneş çapı düşünüldüğünde son derece küçük kabul ediliyor.

Bilim İnsanları Ne Diyor?

Colorado'daki Ulusal Güneş Gözlemevi'nden ve çalışmanın eş başyazarı Friedrich Wöger, konuya ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi:

"Ara yüzey kararsız hale gelebilir ve rüzgârlı koşullarda bir gölde veya okyanusta oluşan dalgalara benzer şekilde, boyutları ayrışana kadar büyüyen dalga benzeri girdaplar geliştirebilir."

Wöger, Dünya'da nadir rastlanan KHI'nin Jüpiter ve Satürn'ün atmosferlerinde de gözlemlendiğini hatırlatarak, söz konusu yapıların buradaki en büyük farkının yaklaşık 5 bin 540 santigrat derece sıcaklıktaki plazma içinde ve manyetik alan etkisinde oluşması olduğunu vurguladı.

Çalışmanın diğer eş başyazarı David Kuridze ise keşfin önemine dikkat çekerek, "Güneş ve Güneş benzeri yıldızlar, manyetik unsurları içinde hızlı ve patlamalı olaylardan oluşan bir bütün spektrumla karakterize edilen son derece dinamik sistemlerdir. Bu patlamaların nasıl tetiklendiği, modern güneş fiziğindeki ana sınırlardan biridir" ifadelerini kullandı.

Oyun Değiştiren Keşif

Wöger, güneş KHI'sinin keşfini "gerçek bir oyun değiştirici" olarak nitelendirerek, bunun Güneş'in kendi atmosferine nasıl enerji sağladığını anlamak için yeni bir çerçeve açtığını söyledi. Uzmanlara göre bu bulgular, Güneş'in dış atmosferinin neden bu kadar ısındığını ve manyetik enerjinin yüzeyde nasıl biriktiğini açıklamaya yardımcı olabilir.

Ayrıca KHI'nin güneş manyetik alanını bükerek ani patlamaları tetikleyebilecek enerji ürettiği belirtiliyor. Bu patlamalar ise Dünya'daki uyduların, GPS navigasyonunun, elektrik şebekelerinin ve küresel iletişimin çalışmasını doğrudan etkileyebiliyor. Araştırma sonuçları, saygın bilim dergisi Nature'da çarşamba günü yayımlandı.